Các cụ vẫn hay nói: “Khôn ngoan từ miệng trẻ thơ.” Điều này muốn nói rằng, trẻ con có một sự tò mò, ham thích, học hỏi về thế giới này. Để làm được điều đó, các em thường rất hay hỏi và những câu hỏi của các em làm người lớn giật mình. “Ừ nhỉ! Tại sao vậy nhỉ ?!?!!” Các câu hỏi của các em rất nhiều lúc không có trong sách vở, không có trong suy nghĩ quá phức tạp của người lớn. Và một trong những câu hỏi dạng vậy là:
– “Tại sao phải làm dấu tay phải ạ?”
Quả thực, câu hỏi này không hề có trong chương trình đào tạo các linh mục và việc tìm câu trả lời cũng trở nên khó khăn hơn. Vì vậy, câu trả lời sau đây cũng chỉ là những nỗ lực khám phá, để tìm hiểu và gia tăng đức tin. Có 2 nền tảng để chúng ta tìm hiểu: Kinh Thánh và Truyền Thống Giáo Hội Sơ Khai và một lý do Văn hóa
- NỀN TẢNG KINH THÁNH
Trong Kinh Thánh, hình ảnh tay phải, tay hữu, bên phải, bên hữu (Hebrew: yamin – יָמִין; Greek: dexios – δεξιός) xuất hiện hơn 180 lần và mang ý nghĩa thần học rất phong phú. Tay phải – Tay hữu” hay “bên hữu – bên phải” thường tượng trưng cho quyền năng, chiến thắng, điều thiện, phúc lành, sự bảo vệ, vinh dự, địa vị gần gũi, sự ưu tuyển của Thiên Chúa.
Trong khi “bên tả” thường được dùng để tạo thế đối lập trong những ngữ cảnh như phán xét (Mt 25,33) hoặc lựa chọn luân lý (Gv 10,2), dù không phải lúc nào cũng mang nghĩa tiêu cực.
- Trong bài ca Chiến thắng của Môsê cùng con cái Israen khi bước qua biển đỏ ráo chân đã ca lên rằng:
“Lạy CHÚA, tay hữu Ngài đã biểu dương sức mạnh.
Tay hữu Ngài, lạy CHÚA, đã nghiền nát địch quân.” (Xh 15,6)
“Ngài đưa tay hữu ra, đất liền nuốt chúng.” (Xh 15,12) - Trong sách Thánh Vịnh, ví dụ :
“Tay hữu Chúa đã ra oai thần lực.
Tay hữu Chúa giơ cao,
tay hữu Chúa đã ra oai thần lực” (Tv 118,)
“”Sấm ngôn của ĐỨC CHÚA
ngỏ cùng Chúa Thượng tôi :
“Bên hữu Cha đây, Con lên ngự trị,
để rồi bao địch thù, Cha sẽ đặt làm bệ dưới chân Con… (Tv 110,1) - Trong các sách khác:
“Ta sẽ nâng đỡ ngươi bằng tay hữu chiến thắng của Ta.” (Is 41,10)
Trong dụ ngôn Ngày Phán Xét, những người được chúc phúc đứng “bên phải”, còn những người bị luận phạt ở bên trái (x. Mt 25,31–46).
2. TRUYỀN THỐNG CỦA GIÁO HỘI SƠ KHAI
Các Giáo Phụ cũng nói đến việc “dùng tay phải” để làm dấu, vì tay phải được xem là tay dùng để chúc lành.
Đức Giáo Hoàng, các Giám Mục và Linh mục luôn chúc lành bằng tay phải trong Phụng Vụ. Tín hữu làm dấu Thánh Giá bằng tay phải để diễn tả mình đón nhận và tham dự vào phúc lành của Thiên Chúa.
Một lý do cũng cần được xem xét là tính thực hành mục vụ của Phụng Vụ Công Giáo. Việc có chung một cử chỉ phụng tự cũng có thể thể hiện sự hiệp nhất trong cử hành Phụng Vụ với ý nghĩa: Chỉ có một Chúa, một Đức Tin, Một Phép Rửa và tính Duy Nhất của Giáo Hội Công Giáo.
3. LÝ DO VĂN HÓA
Ở nhiều nền văn hóa trên thế giới, đặc biệt ở vùng Trung Đông và nhiều nước Nam Á, tay phải không chỉ là tay thuận của đa số dân số mà còn được xem là tay sạch, điều thiện, sự tinh sạch tay danh dự và tay dùng trong giao tiếp xã hội: trao quà, ăn, chào hỏi. Vì vậy, việc ăn bằng tay phải là một quy tắc văn hóa hoặc tôn giáo quan trọng.
Ngược lại, ngày xưa chưa có giấy vệ sinh, tay trái dùng cho việc vệ sinh cơ thể. Đưa thức ăn bằng tay trái có thể bị xem là: bất lịch sự, thiếu tôn trọng, xúc phạm.
Do Thái là một nước Trung Đông nên việc bị ảnh hưởng bởi truyền thống lâu đời này là một yếu tố cần xem xét.
4. BUỘC HAY KHÔNG?
Hiện nay, vẫn không có điều khoản nào trong luật của Giáo hội quy định rằng làm dấu bằng tay trái là tội hoặc làm dấu không thành.
Vì vậy, một người: bị cụt tay phải, hay bị liệt tay phải, … hay các căn bệnh làm cản trở tay phải hoạt động thì vẫn có thể làm dấu bằng tay trái.
Trong cái nhìn Thần Học, Thiên Chúa nhìn vào “Đức Tin và Ý Hướng ngay lành”, chứ không quá quan trọng phải tay nào được sử dụng.
TẠM KẾT:
- Hiện nay vẫn chưa có cơ sở chính xác cho việc làm dấu Thánh Giá bằng “Tay phải” bắt nguồn khi nào, nhưng chúng ta thấy việc này có nền tảng Kinh Thánh và Truyền thống của Giáo Hội khi cử hành phụng vụ và ảnh hưởng của yếu tố văn hóa.
- Tay phải tượng trưng cho quyền năng, chiến thắng, điều thiện, phúc lành, sự bảo vệ, vinh dự, địa vị gần gũi, sự ưu tuyển của Thiên Chúa. Trong khi “bên tả” thường được dùng để tạo thế đối lập trong những ngữ cảnh như phán xét (Mt 25,33) hoặc lựa chọn luân lý (Gv 10,2), dù không phải lúc nào cũng mang nghĩa tiêu cực.
- Tuy nhiên, cho tới giờ đây là một truyền thống đáng trân trọng chứ không phải một quy định bắt buộc.
- Điều cốt yếu là khi làm dấu Thánh Giá, người tín hữu thực hiện với “lòng tin, sự tôn kính và ý thức mình đang tuyên xưng mầu nhiệm Ba Ngôi và cuộc khổ nạn – phục sinh của Đức Kitô.” và xin Chúa làm chủ trí óc, con tim và hành động của mình trước mỗi công việc và việc phụng thờ.
Yeuthuong,
Little-pencil nghiên cứu và tổng hợp
Little-pencil 